« ابن عباس » مىگويد : به خدا سوگند من هيچ‌گاه بر سخنى همچون اين سخن ( خطبهء ناتمام شقشقيّه ) تأسف نخوردم كه على ( ع ) آن را تا به آنجا كه مىخواست برسد ادامه نداد ( قالوا و قام اليه رجل من اهل السّواد عند بلوغه الى هذا الموضع من خطبته فناوله كتابا - قيل انّ فيه مسائل كان يريد الاجابة عنها - فاقبل ينظر فيه ( فلمّا فرغ من قراءته ) قال له ابن عبّاس يا امير المؤمنين ! لو اطّردت خطبتك من حيث افضيت ! فقال : « هيهات يا بن عبّاس ! تلك شقشقة هدرت ثمّ قرّت » . قال ابن عبّاس فو اللّه ما اسفت على كلام قطّ كاسفى على هذا الكلام الّا يكون امير المؤمنين ( ع ) بلغ منه حيث اراد ) . تعبير به اهل سواد ( با توجّه به اين كه سواد به معناى سياهى است ) اشاره به مناطق پر درخت و مزروع است كه از دور به صورت سياه ، در نظر ، مجسم مىشود ، زيرا رنگ سبز در فاصلهء زياد متراكم مىشود و مايل به سياهى مىگردد و از آنجا كه اهل حجاز به زمينهاى خشك و خالى و به اصطلاح بياض ، عادت كرده بودند هنگامى كه به سوى عراق كه بر اثر « دجله و فرات » بسيار خرّم و سرسبز است حركت مىكردند و انبوه درختان و مزارع از دور نمايان مىشد ، به آنجا « ارض سواد » مىگفتند و اهل آنجا را « اهل سواد » مىناميدند . در اين كه اين نامه چه بود و چه سؤالاتى در آن مطرح شده بود مطالبى از سوى بعضى از شارحان نهج البلاغه عنوان شده كه در بحث نكات - به خواست خدا - خواهد آمد . جملهء « لو اطّردت خطبتك » با توجّه به اين كه اطّراد به اين معنى است كه چيزى بعد از چيزى قرار گيرد ، اشاره به اين است كه اگر خطبه‌ات ادامه مىيافت بسيار خوب بود . جملهء « من حيث افضيت » با توجّه به اين كه افضاء به معنى خارج شدن به فضاى باز است گويى كنايه از اين است كه انسان هنگامى كه مىخواهد سخن